Wybrzeże Morza Północnego, które od zachodu ciągnie się na długości ponad 300 km, diametralnie różni się od wyspiarskiego i pociętego zatokami brzegu Bałtyku. Piaszczyste równiny polodowcowe z potężnymi wałami wydmowymi ciągną się dziesiątki kilometrów wzdłuż brzegu morskiego. Świadczą one o odwiecznej walce sił natury, w której to morze okazuje się być górą, z jednej strony budując wały mierzei, odcinających sporej wielkości laguny od otwartego zbiornika, z drugiej zaś zabierając ogromne połacie lądu. Od wieków też z tymi siłami zmaga się człowiek, próbując, często z sukcesem, odbierać morzu co swoje. Silne wiatry z północnego zachodu często powodują w tych rejonach spiętrzenia sztormowe i zalewanie przybrzeżnych obszarów. Największa jak do tej pory powódź wydarzyła się w 1634 roku, kiedy to w ciągu jednej nocy woda pochłonęła ponad 1300 gospodarstw, zabijając ponad sześć tysięcy osób. Dzisiaj terenów tych strzeże system wałów przeciwpowodziowych oraz specjalnych konstrukcji i sztucznie tworzonych polderów, które – na wzór Holandii – mają na celu ochronić wybrzeże przed niszczycielskim działaniem morza.

Jedną z najbardziej znanych cech zachodniego wybrzeża Jutlandii jest występowanie pływów. Zjawisko to na tym terenie osiąga dość znaczne rozmiary 5-6 metrów, co przy niskim i płaskim brzegu Danii powoduje odsłonięcie obszaru podczas odpływu nawet do 10-20 km. Na całej długości wybrzeża, od przylądka Blåvandhuk do granicy z Niemcami i dalej na południowy zachód w stronę Holandii, dwa razy na dobę obserwować można zmaganie się lądu z morzem podczas odpływów i przypływów. Olbrzymie połacie mulistego dna, tzw. watty lub osuchy, pomiędzy lądem a łańcuchem Wysp Fryzyjskich odsłaniane są każdego dnia w
czasie odpływu.
Tylko wówczas istnieje możliwość przedostania się suchą nogą na przybrzeżne wyspy Mandø i Rømø, oddalone od wybrzeża o około 25 km! Obszar ten, zwany Morzem Wattowym (Vadehavet), ze względu na niespotykane walory przyrodnicze został uznany za rezerwat, wchodzący w skład wielkiego międzynarodowego obszaru chronionego.
Niezwykłą atrakcją dla turystów jest możliwość poznania tych terenów z bliska i udania się na wycieczkę po błotnistych obszarach wattowych. Każdego dnia od początku marca do końca października organizowane są wyjazdy specjalnym autobusem ciągniętym przez traktor na wyspę Mandø. W czasie takiej nietypowej wyprawy po dnie Morza Wattów można dowiedzieć się więcej na temat samego zjawiska oraz historii wyspy. Godziny wyjazdów są ściśle przestrzegane i nie może być mowy o żadnym spóźnieniu ze względu na nadchodzący przypływ.

Ale nie tylko ze wspaniałego wybrzeża i piaszczystych plaż znana jest Zachodnia Jutlandia. Niedaleko Viborga można zwiedzić największą na świecie kopalnię kredy – Mønsted Kalkgruber. Tunele, imponujące ogromem podziemne komnaty – to dość niezwykła jak na Danię atrakcja. Pod ziemią na turystów czeka prawdziwy labirynt: łącznie ok. 60 km wyrobisk, w tym 2 km oświetlonych chodników, tworzących trasę turystyczną. Dla gości przygotowano pokazy multimedialne, wystawy na temat geologii i ekspozycję poświęconą mieszkańcom podziemnego świata – nietoperzom.
Zwiedziwszy kopalnię warto pojechać w kierunku Skive. 17 km od miasta, nad Limfjorden, znajduje się inna perełka – zamek Spottrøp Borg. Jest on uważany za najlepiej zachowany zamek średniowieczny w Danii.

Niezwykłe walory przyrodnicze zachodniej Jutlandii połączone z doskonałymi warunkami wypoczynkowymi sprawiają, że rejon ten uważany jest powszechnie za raj dla miłośników turystyki aktywnej. Szerokie, piaszczyste plaże ciągną się kilometrami wzdłuż wybrzeża, począwszy od przylądka Blåvands Huk, mierzeje Holmsland Klit i Bøvlig Klit aż po północne rubieże Danii. Towarzyszą im potężne wały wydmowe, których wysokość miejscami osiąga 50-60 metrów. Spacery wzdłuż wydm to przynoszące wiele wrażeń wyprawy, podczas których podziwiać można wspaniałe widoki rozciągające się z najwyższych wzniesień. Wzniesienie Blåbjerg, położone niedaleko miejscowości Henne Strand, to najwyższa wydma piaszczysta w Danii o wysokości 64 metrów n.p.m. Nieco dalej na północ idealne miejsce dla siebie znajdą miłośnicy sportów wodnych – żeglarstwa czy też windsurfingu. Rozległa laguna, zwana tutaj fiordem – Ringkøbing Fjord – jest jednym z ulubionych miejsc surferów z całej Europy. Płytki zbiornik, nawiedzany często przez dość silne wiatry, tworzy doskonałe fale do uprawiania tego sportu. Na doskonałe warunki w postaci rozbudowanej sieci dróg mogą tu także liczyć rowerzyści – w tak „rowerowym” kraju jak Dania jest to właściwie już normą.
Zachodnia Jutlandia cieszy się powodzeniem nie tylko wśród dorosłych, ale także i dzieci, na których czekają tzw. træfpunkt, czyli miejsca z placami zabaw, gdzie specjalnie dla najmłodszych organizowane są różne imprezy. Do odwiedzenia zachęca na przykład Hvidbjerg Feriepark w Blåvand, który oferuje mnóstwo atrakcji dla turystów w każdym wieku. Tuż obok wznosi się natomiast zabytkowa latarnia morska z punktem widokowym na wysokości 40 metrów.

Któż z nas nie zna słynnych na cały świat klocków lego? Legoland – jeden z najsłynniejszych parków rozrywki w Europie – położony jest w Billund, niecałe 50 km na zachód od Esbjerg. W ciagu roku miejsce to odwiedza ponad milion turystów z całego świata. Świat z klocków, powstały na powierzchni kilku hektarów, składa się z 20 milionów tych elementów, ułożonych w najbardziej charakterystyczne budowle na świecie.

Stolicą regionu jest jedno z najmłodszych miast duńskich – Esbjerg. W momencie budowy portu i powstawania miasta w 1865 roku zamieszkiwało tu... 20 osób. Dziś jest to jedno z prężniej rozwijających się miast Danii i jednocześnie duży port, obsługujący m.in. połączenie promowe z Wielką Brytanią. Miasto posiada także międzynarodowe lotnisko.
Mimo iż brakuje tu zabytków z prawdziwego zdarzenia, to jest to wyjątkowo przyjemne miejsce do spędzania wolnego czasu. Warto odwiedzić zwłaszcza Muzeum Rybactwa i Żeglugi (Fiskeri-og-Søfartsmuseet) z dużym akwarium i cieszącym się wielką popularnością fokarium. W jego pobliżu, na plaży Sædding Strand, można podziwiać betonowy monument – jeden ze znaków rozpoznawczych Esbjergu. To Mennesker ved havet – dzieło Svenda Hansena. Cztery olbrzymie postacie o wysokości 9 m spoglądają na morze... Przy dobrej pogodzie kolosy widoczne są z odległości 10 km.

Tekst: Tomasz Duda